Τεχνητή Νοημοσύνη και μαρξιστογενείς φόβοι
Δεν υπάρχει λόγος για υπαρξιακό φόβο: Οι οιονεί μαρξιστικές απόψεις περί μαζικής ανεργίας και περιθωριοποίησης θα διαψευστούν ξανά από τους νόμους της ανθρώπινης δράσης.
Ετικέτες: Γραφειοκρατία και Ρύθμιση, Καπιταλισμός, Κορπορατισμός
29/4/2026 • Άρθρο του Jim Fedako
Να ένας υπαρξιακός φόβος σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη: οι εταιρείες στην οικονομία θα επενδύσουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη σε τέτοιο βαθμό, που το αποτέλεσμα θα είναι οι μαζικές απολύσεις υψηλά εξειδικευμένων, υψηλόμισθων τεχνικών υπαλλήλων και η σοβαρή μείωση της ζήτησης για συνήθεις, επαναλαμβανόμενες εργασίες. Επιπλέον, οι νέοι απόφοιτοι πανεπιστημίων και οι απόφοιτοι λυκείου με λιγότερη μόρφωση θα βρουν μια αγορά εργασίας που δεν αναζητά υπαλλήλους εισαγωγικού επιπέδου. Έτσι, ενώ το ποσοστό ανεργίας θα αυξάνεται και στη συνέχεια θα εκτοξευτεί στα ύψη, η παραγωγή θα αυξηθεί με γεωμετρική πρόοδο, καθώς ο αυτοματισμός θα βελτιώνει την αποδοτικότητα. Αυτό θα οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου μια πληθώρα αγαθών στην αγορά θα συναντά καταναλωτές χωρίς εισόδημα.
Αυτός είναι ο οιονεί μαρξισμός: η πεποίθηση ότι οι καπιταλιστές (μεταξύ άλλων) θα μειώσουν τους μισθούς σε ένα επίπεδο στοιχειώδους διαβίωσης, ενώ παράλληλα θα παράγουν αγαθά που οι εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να αντέξουν οικονομικά. Θα προκύψει κρίση και θα καταλήξουμε στο δρόμο για μια παγκόσμια κομμουνιστική επανάσταση.
Χρυσός στον ωκεανό
Υπάρχει ένας άλλος, λιγότερο διαδεδομένος, φόβος: η ποσότητα χρυσού στα ωκεάνια νερά υπερβαίνει κατά πολύ —κατά έναν πιθανό παράγοντα 100— την ποσότητα χρυσού που έχει εξορυχθεί μέχρι σήμερα. Εξαιτίας αυτού, για ορισμένους, ο χρυσός δεν αποτελεί μακροπρόθεσμη επένδυση, καθώς μόλις υπάρξει η τεχνολογία για την αποτελεσματική εξόρυξη του χρυσού των ωκεανών, η τιμή του θα καταρρεύσει σχεδόν στο μηδέν. Αυτός ο φόβος παρουσιάζεται σαν ένα επικείμενο άλμα στην τεχνολογία που θα αδειάσει γρήγορα τους ωκεανούς από το χρυσάφι τους.
Αυτό όμως απαιτεί από τους επιχειρηματίες να αγοράζουν σπάνιους πόρους σήμερα για να επιτύχουν μια σχεδόν μηδενική απόδοση στο μέλλον, καθώς η υπεραφθονία του χρυσού θα μειώσει την τιμή του σχεδόν στο μηδέν. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν αντικατοπτρίζει τον τρόπο λειτουργίας του επιχειρηματικού πνεύματος.
Ο επιχειρηματίας εξετάζει το τρέχον οικονομικό τοπίο και οραματίζεται την μελλοντική ζήτηση με στόχο την επίτευξη κέρδους, αφού ληφθούν υπόψη τα κόστη. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι επιχειρηματίες είναι επιτυχημένοι ή ότι κανένας επιχειρηματίας δεν κάνει λάθη. Είναι απλώς μια αυταπόδεικτη αλήθεια σχετικά με τα επιχειρηματικά κίνητρα.
Πίσω στην Τεχνητή Νοημοσύνη
Ο φόβος που παρουσιάστηκε στην αρχή αυτού του άρθρου απαιτεί από τους επιχειρηματίες να επενδύσουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη στο βαθμό που οι επενδύσεις τους θα οδηγήσουν σε ζημίες. Και πάλι, αυτός δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο επιχειρηματικός νους. Ούτε είναι ο τρόπος με τον οποίο τα άτομα χρησιμοποιούν τους σπάνιους πόρους για να αποκομίσουν κέρδη.
Η υπάρχουσα τεχνολογία μπορεί να αποσπάσει τον χρυσό από τις θάλασσες, αλλά αυτή η τεχνολογία δεν είναι ούτε πρακτική ούτε κερδοφόρα. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι βελτιώσεις σχεδιάζονται και εφαρμόζονται. Ωστόσο, οι επενδύσεις γίνονται σε βελτιώσεις που αναμένεται να αποφέρουν κέρδος. Επομένως, το ποσό που επενδύεται μετριάζεται από την αναμενόμενη αξία του χρυσού που θα εξορυχθεί.
Συνεπώς, οι εταιρείες θα συνεχίσουν να επενδύουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως ακριβώς επένδυαν ανέκαθεν, τόσο σε κεφαλαιουχικές όσο και σε τεχνολογικές βελτιώσεις. Αλλά επειδή κανείς δεν παράγει απλώς για να παράγει, οποιαδήποτε λεγόμενα «ζωώδη πνεύματα» (σ.σ. αφελής μεγαλοστομία του Κέυνς) που οδηγούν στην πλήρη υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μετριάζεται επίσης από τη γνώση ότι τα αγαθά απαιτούν μια αγορά και καταναλωτές που είναι πρόθυμοι και ικανοί να τα αγοράσουν.
Εργασία και κεφάλαιο
Πάντα υπήρχε μια επίμονη ένταση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Το βλέπουμε όταν ένας κατώτατος μισθός που επιβάλλεται από την κυβέρνηση αυξάνει το κόστος της εργασίας πάνω από το κόστος της τεχνολογίας. Αυτό μπορεί να φανεί στα εστιατόρια γρήγορου φαγητού, όπου η παραγγελία σε έναν αυτόματο πίνακα αντικαθιστά τον υπάλληλο στο ταμείο. Παρατήρησα αυτήν την ένταση από την άλλη οπτική γωνία, όταν ζούσα στην Τζαμάικα ως εθελοντής του Peace Corps στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ένας ημερομίσθιος εργάτης έβγαζε συνήθως τέσσερα δολάρια την ημέρα, συν ένα γεύμα που παρείχε ο εργοδότης. Δεδομένων των υπερβολικών τελών εισαγωγής (δασμών) που επιβάλλονταν από την κυβέρνηση, ήταν φθηνότερο να προσλάβει κανείς είκοσι άνδρες για να χτίσει ένα μικρό σπίτι παρά να επενδύσει σε μηχανήματα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και τα δύο παραδείγματα αποτελούν στρεβλώσεις στην οικονομία που προκαλούνται από το κράτος. Ωστόσο, ούτε αυτό αποτελεί έκπληξη.
Οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι κεφαλαιουχικές επενδύσεις που έχουν δημιουργήσει νέες εντάσεις με την εργασία. Παρ’ όλα αυτά, οι κεφαλαιουχικές επενδύσεις εκτοπίζουν ορισμένες θέσεις εργασίας, ακόμη και όταν αυξάνουν τη σχετική αξία της εργασίας. Αυτές οι δυνάμεις τείνουν να ωθούν το κεφάλαιο και την εργασία προς μια νέα ισορροπία. Ωστόσο, αυτή η ισορροπία -όπως όλες οι ισορροπίες- δεν επιτυγχάνεται ποτέ, καθώς προκύπτουν συνεχώς νέες αλλαγές στη σχέση.
Σύνοψη
Ναι, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα οδηγήσει σε ορισμένες αναταράξεις, και σε ορισμένους τομείς της οικονομίας μεγάλες. Αλλά η αγορά και η κοινωνία έχουν επιβιώσει από προηγούμενα τεχνολογικά σοκ χωρίς να παραβιαστούν οι νόμοι της οικονομίας. Το εργατικό δυναμικό θα μετακινηθεί σε θέσεις εργασίας που δεν έχουμε καν φανταστεί, και η επίμονη ένταση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας θα αποκλείσει την πιθανότητα τα εργοστάσια να παράγουν βουνά αγαθών, ενώ οι υποψήφιοι καταναλωτές θα παραμένουν άνεργοι και ανίκανοι να αγοράσουν.
Δεν υπάρχει λόγος για υπαρξιακό φόβο: αυτές οι οιονεί μαρξιστικές απόψεις θα πεταχτούν στα σκουπίδια από τους νόμους της ανθρώπινης δράσης.
[Πηγή άρθρου: AI and Quasi-Marxist Fears]
