Ο κορωνοϊός αποκάλυψε την πιο δειλή κοινωνία όλων των εποχών, μέρος 1ο
Ο Ψυχρός Πόλεμος προκάλεσε την αμφισβήτηση και μια μνημειώδη πολιτισμική έκρηξη. Η υγειονομική δικτατορία, η μεγαλύτερη ανωμαλία στη σύγχρονη ιστορία, δεν άφησε πίσω της ούτε ένα ίχνος.
Ετικέτες: Κορωνοϊός
Άρθρο του σκηνοθέτη και ακτιβιστή Filipe Rafaeli, δημοσιευμένο στις 10/12/2025.
Αν νομίζετε ότι σε αυτό το άρθρο θα υποβαθμίσω τους θανάτους και θα ισχυριστώ ότι θα έπρεπε να είχαμε αντιμετωπίσει την πανδημία χωρίς φόβο ή κάτι τέτοιο, κάνετε λάθος. Δεν πρόκειται γι’ αυτό.
Από άποψη σημασίας, η πανδημία (sic) της Covid-19 ήταν το μεγαλύτερο γεγονός στην ανθρώπινη ιστορία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έκτοτε, τίποτα δεν έχει προκαλέσει τόσο φόβο σε ολόκληρο τον πλανήτη όσο αυτό που ξεκίνησε το 2020. Λόγω της εκτεταμένης τρομοκρατίας, με τα lockdown φτάσαμε στο σημείο να σταματήσουμε εντελώς τον κόσμο, κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ πριν στην ιστορία. Ως απόδειξη, μας έμειναν οι τρομακτικές και δυστοπικές φωτογραφίες τεράστιων άδειων μητροπόλεων και αεροπλάνων ακινητοποιημένων στους διαδρόμους των αεροδρομίων.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, με την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας το 1962, όταν η Σοβιετική Ένωση μετέφερε πυρηνικούς πυραύλους στην Κούβα, υπήρχε πολύς φόβος. Ορισμένες οικογένειες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχτισαν μάλιστα και καταφύγια επιβίωσης στα σπίτια τους. Αλλά αυτό δεν πλησίασε καν την παγκόσμια κλίμακα του τρόμου που προκάλεσε η Covid-19.
Ωστόσο, ο φόβος που προκάλεσε ο Ψυχρός Πόλεμος —το συναίσθημα ότι ο κόσμος θα μπορούσε να τερματιστεί από πυρηνικές εκρήξεις ανά πάσα στιγμή— παρόλο που ήταν πιο τοπικός και διήρκεσε για μικρότερο χρονικό διάστημα, γρήγορα έδωσε ώθηση, ως θετική πτυχή της υπόθεσης, σε έναν τρομερό πολιτισμό: οι Beatles, που έφεραν επανάσταση στη μουσική και ερμήνευσαν τον κόσμο, αναδύθηκαν μέσα από αυτή την ανησυχία.
Οι Rolling Stones και οι Pink Floyd προέκυψαν από αυτόν τον φόβο. Ταυτόχρονα, εφευρέθηκε η μίνι φούστα, εμφανίστηκε το αντισυλληπτικό χάπι και κατακτήθηκαν οι σεξουαλικές ελευθερίες. Το 1968, γνωστό ως «η χρονιά που δεν τελείωσε ποτέ», οι νέοι σε όλο τον κόσμο ήθελαν να πρωταγωνιστήσουν και βγήκαν στους δρόμους των πόλεων σε κάθε ήπειρο. Το κίνημα των χίπις, της ειρήνης και της αγάπης, προέκυψε από αυτό το μείγμα.
Καταλαβαίνω ότι ήταν μια διαδικασία απελευθέρωσης, στην οποία η νεολαία του πλανήτη έθαψε αυτόν τον καλοταϊσμένο φόβο του πυρηνικού πολέμου. Όλοι σκέφτονταν και εξέφραζαν ένα δυνατό και επαναστατικό «Θέλουμε να ζήσουμε».
Ο κορωνοϊός επηρέαζε πολύ περισσότερο τους ηλικιωμένους
Για να συνεχίσετε να διαβάζετε αυτό το άρθρο, πρέπει να συμφωνήσετε μαζί μου σε ένα μόνο σημείο. Πρέπει να συμφωνήσετε ότι η Covid-19 είναι μια ασθένεια που επηρεάζει τους ηλικιωμένους πολύ περισσότερο από τους νέους και τα παιδιά. Άλλωστε, οι ηλικιωμένοι έχουν πολύ περισσότερα υποκείμενα νοσήματα, που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια μιας ζωής, από τους νέους. Αυτό είναι εξαιρετικά βασικό και δεν πρόκειται καν να παραπέμψω σε επιστημονικές μελέτες που αποδεικνύουν αυτό το γεγονός.
Στρατηγική πωλήσεων
«Δεν εμβολιάζεστε μόνο για τον εαυτό σας. Εμβολιάζετε επίσης για να προστατεύσετε την κοινωνία και ιδιαίτερα για να προστατεύσετε αυτούς που αγαπάτε περισσότερο», δήλωνε ο Albert Bourla, Διευθύνων Σύμβουλος της Pfizer, στη συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του 2022. Αυτό ήταν το κύριο μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο. Στη Βραζιλία, για παράδειγμα, σε κάθε τηλεοπτική εκπομπή το μήνυμα ήταν το ίδιο: «Το εμβόλιο προστατεύει εσάς και τους ανθρώπους γύρω σας», δήλωνε ο επιδημιολόγος Pedro Hallal, πρύτανης του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου Pelotas, στο TV Globo - το μεγαλύτερο δίκτυο της Βραζιλίας - επίσης στις αρχές του 2022.
Αυτό που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι αυτό το μήνυμα είχε μελετηθεί και δοκιμαστεί εκ των προτέρων. Πριν από την κυκλοφορία των εμβολίων, επιστήμονες του Yale διεξήγαγαν έρευνα για να διαπιστώσουν ποια μηνύματα θα ήταν πιο αποτελεσματικά στο να πείσουν τους ανθρώπους να συμμορφωθούν. «Είναι ακόμη πιο αποτελεσματικό το να προστεθεί φρασεολογία που να παρουσιάζει την εμβολιαστική αγωγή ως τρόπο προστασίας των άλλων», κατέληξαν οι επιστήμονες στη μελέτη.
Με άλλα λόγια, το όλο ύφος της εκστρατείας εμβολιασμού έγινε το «Προστατέψτε την γιαγιά». Από εκείνο το σημείο και μετά, με την ευρέως διαδεδομένη ιδέα ότι τα εμβόλια κατά της Covid-19 ήταν μια κοινωνική συμφωνία, οι πολιτικοί σε διάφορα μέρη του κόσμου εφάρμοσαν υγειονομικές άδειες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κατέστησαν τον εμβολιασμό υποχρεωτικό για όλους - συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των βρεφών.
Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα με αυτό το μήνυμα
Ότι δεν είναι αλήθεια. Το πιο αποτελεσματικό μήνυμα μάρκετινγκ ισχυριζόταν ότι τα εμβόλια κατά της Covid-19 είχαν μια ικανότητα που στην πραγματικότητα δεν είχαν ποτέ: την μείωση ή τη διακοπή της μετάδοσης.
Ήταν Οκτώβριος του 2022. Ο Ρομπ Ρους, ένας Ολλανδός πολιτικός, κατά τη διάρκεια της ακρόασης της Ειδικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Covid-19, έθεσε μια άμεση ερώτηση στην Τζανίν Σμολ, ανώτερο στέλεχος της Pfizer που εκπροσωπεί επίσημα την εταιρεία σε τέτοιες ακροάσεις: «Δοκιμάστηκε το εμβόλιο της Pfizer για την Covid για την αναστολή της μετάδοσης του ιού πριν εισέλθει στην αγορά;» ρώτησε. Η Τζανίν απάντησε ευθέως: «Όχι».
Εκτός από το να ρωτήσει απευθείας τον κατασκευαστή, ένας άλλος ευρωβουλευτής έθεσε ένα άμεσο ερώτημα στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), ο οποίος ενέκρινε τα εμβόλια για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Emer Cooke, εκτελεστικός διευθυντής του οργανισμού, απάντησε παραδεχόμενος: «Έχετε δίκιο να επισημαίνετε ότι τα εμβόλια κατά της Covid-19 δεν έχουν εγκριθεί για την πρόληψη της μετάδοσης από το ένα άτομο στο άλλο. Οι ενδείξεις είναι μόνο για την προστασία των εμβολιασμένων ατόμων».
«Οι εκθέσεις αξιολόγησης του EMA σχετικά με την έγκριση των εμβολίων επισημαίνουν την έλλειψη δεδομένων σχετικά με τη μεταδοτικότητα», πρόσθεσε ο Cooke στο έγγραφο.
Με άλλα λόγια, το εξαιρετικά αποτελεσματικό μήνυμα ότι τα εμβόλια κατά της Covid ήταν μια κοινωνική συμφωνία αποτελούσε μια παραπλανητική προπαγάνδα σε παγκόσμια κλίμακα. Αλλά για όσους δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στο ιστορικό του φαρμακευτικού κλάδου, αυτό δεν αποτελεί έκπληξη. Σύμφωνα με έρευνα του 2020 που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό JAMA, οι μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες πλήρωσαν 33 δισεκατομμύρια δολάρια σε ποινικά και αστικά πρόστιμα μεταξύ 2003 και 2016 για παράνομες δραστηριότητες - συμπεριλαμβανομένης της απάτης, της δωροδοκίας και της ψευδούς διαφήμισης.
Αυτά δεν είναι ψιλά από κάποιο χαρτζιλίκι. Ωστόσο ο μαθηματικός υπολογισμός βγάζει το εξής αποτέλεσμα: «Μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες: πρόστιμα 2 δισεκατομμύρια δολάρια/έτος, έσοδα 600 δισεκατομμύρια δολάρια/έτος. Το οργανωμένο έγκλημα αυξάνεται επειδή το έγκλημα αποδίδει», δήλωσε ο Peter Gøtzsche, Δανός γιατρός, ομότιμος καθηγητής και συνιδρυτής της Cochrane Collaboration—από την οποία αποβλήθηκε για τις καταγγελίες του κατά της φαρμακευτικής βιομηχανίας.
«Οι ασθενείς πληρώνουν με τη ζωή τους, καθώς τα φάρμακα είναι η κύρια αιτία θανάτου. Γιατί δεν σταματούν τα χειρότερα εγκλήματα στη γη;» αναρωτιέται.
Ξεγέλασαν τους πάντες, όπως συνήθως. Και, όπως αναμενόταν για κάτι με τόσο μεγάλο εύρος οικονομικής κυριαρχίας, δεν υπήρξαν κραυγαλέοι τίτλοι σε όλο τον κόσμο.
Όσοι προσπάθησαν να το καταγγείλουν λογοκρίθηκαν
Για να καλύψουν το κενό που άφησαν οι μεγάλες εφημερίδες που δεν αποκάλυψαν την παραπλανητική διαφήμιση, οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι άρχισαν να ερευνούν — όπως ο Άλεξ Μπέρενσον, πρώην επιστημονικός δημοσιογράφος των New York Times .
«Δεν είναι άραγε καιρός να παραδεχτούμε ότι τα εμβόλια δεν σταματούν τη μετάδοση της Covid; Τα δεδομένα είναι σαφή», δημοσίευσε ο Berenson στο Twitter του τον Αύγουστο του 2021. Η δήλωσή του ήταν απλώς αληθινή. Ανέφερε πρώιμες μελέτες παρατήρησης που έδειξαν κάποια μείωση της μετάδοσης, αλλά όχι εξάλειψη - ειδικά με την παραλλαγή Delta.
Την επόμενη μέρα, το Twitter τον εκτόπισε οριστικά (σ.σ. πριν την εξαγορά της πλατφόρμας από τον Elon Mask). Η αιτιολόγηση που δόθηκε: παραβίαση κανόνων για τη διάδοση «ψευδών πληροφοριών σχετικά με την Covid-19». Λίγο αργότερα, αποδείχθηκε ότι ο Λευκός Οίκος είχε πιέσει τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να λογοκρίνουν πολυάριθμους δημοσιογράφους, επιστήμονες και πληροφοριοδότες που επεσήμαναν ότι η προπαγάνδα για τα εμβόλια ήταν παραπλανητική.
Ας το θέσω στη σωστή προοπτική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ελευθερία του λόγου είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην κοινωνία που, στο όνομα αυτής της αρχής, ανέχονται ανθρώπους να διαδηλώνουν στους δρόμους κρατώντας ναζιστικές σημαίες. Με άλλα λόγια, στις ΗΠΑ μπορείς να περπατάς δημόσια με μία από αυτές τις σημαίες, αλλά δεν μπορείς να επισημάνεις ότι υπάρχει παραπλανητική διαφήμιση για ένα φαρμακευτικό προϊόν. Αυτό ξεπερνά τα όρια. Αυτό είναι απαράδεκτο, καταλαβαίνετε;
Μια ενδεχόμενη, πενιχρή μείωση της θνησιμότητας βραχυπρόθεσμα
Μέχρι τα μέσα του 2022, το Lancet δημοσίευε ήδη ότι η αποτελεσματικότητα του παιδιατρικού εμβολίου Covid κατά της συμπτωματικής λοίμωξης μειωνόταν στο αξιοθρήνητο 21% μετά από λίγο περισσότερο από ένα μήνα από τη χορήγησή του. Και ακόμη και τότε, παρέμενε αναπόδεικτο ότι η μείωση της συμπτωματικής λοίμωξης μεταφραζόταν στην πραγματικότητα σε μειωμένη μετάδοση της νόσου.
Στα τέλη του 2022, ο Vinay Prasad, ένας διάσημος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, δημοσίευσε μια σημαντική μελέτη στο BMJ — ένα από τα πιο έγκριτα ιατρικά περιοδικά στον κόσμο. Η μελέτη ασχολήθηκε με την ηθική του εξαναγκασμού των νέων ατόμων χαμηλού κινδύνου (όσον αφορά τη θνησιμότητα της Covid-19) να κάνουν τα εμβόλια κατά της Covid-19 μέσω της πίεσης των διαβατηρίων εμβολίων σε σχολεία και πανεπιστήμια. Το συμπέρασμά του ήταν ανησυχητικό: ο κίνδυνος νοσηλείας ενός νέου λόγω παρενεργειών του εμβολίου ήταν υψηλότερος από τον κίνδυνο νοσηλείας από πιθανή μόλυνση από Covid-19.
Τα δεδομένα κατέστησαν σαφές το εξής: θα ήταν απαραίτητο να εμβολιαστούν 30.000 έως 40.000 νέοι για να αποφευχθεί μία μόνο νοσηλεία λόγω Covid σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα. Ωστόσο, αυτοί οι εμβολιασμοί οδηγούσαν σε 18,5 σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα - συμπεριλαμβανομένης της μυοκαρδίτιδας και της περικαρδίτιδας - τα οποία με τη σειρά τους προκαλούσαν 1,5 έως 4,6 νοσηλείες. Με άλλα λόγια, ο αριθμός των νοσηλειών που θα προκαλούνταν από τις σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες των εμβολίων θα υπερέβαινε τον αριθμό των νοσηλειών λόγω Covid που θα είχαν αποφευχθεί.
Τα παιδιά και οι νέοι ως ανθρώπινες ασπίδες
Οι ηλικιωμένοι ελέγχουν την εξουσία: τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες και τα μέσα ενημέρωσης. Οι ηλικιωμένοι ήταν η πραγματική ομάδα υψηλού κινδύνου. Οι ηλικιωμένοι διέταξαν τα παιδιά και τους νέους - που διέτρεχαν πολύ χαμηλό κίνδυνο από την ασθένεια - να εμβολιαστούν με το πρόσχημα ότι «προστατεύουμε την γιαγιά». Με άλλα λόγια, προστάτευαν τον εαυτό τους. Όλα αυτά βασίστηκαν σε μια αναπόδεικτη προπαγάνδα, όπως παραδέχτηκαν ανοιχτά το στέλεχος της Pfizer και ο διευθυντής του EMA, ότι τα εμβόλια θα μείωναν τη μετάδοση.
Μόνο ένας κυβερνητικός υγειονομικός αξιωματούχος παραλίγο να ζητήσει μια συγκαλυμμένη συγγνώμη, επειδή κάποτε συνέστησε εμβόλια κατά της Covid-19 σε παιδιά και εφήβους. Αυτός ήταν ο Υπουργός Υγείας της Δανίας, Søren Brostrøm, στις αρχές του 2022. Το έκανε επειδή κάποτε είχε συστήσει το εμβόλιο σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 17 ετών. Ακόμη και πριν από τη μελέτη του Prasad, σε μια τηλεοπτική του συνέντευξη, σχολιάζοντας την απόφαση της δανικής κυβέρνησης να τερματίσει το πρόγραμμα, ο Brostrøm είπε: «Με βάση την εκ των υστέρων γνώση, δεν κερδίσαμε πολλά από την επέκταση του προγράμματος εμβολιασμού στα παιδιά όσον αφορά τον έλεγχο της επιδημίας. Αλλά αυτό με βάση την εκ των υστέρων γνώση».
Ωστόσο, σε πολλές χώρες, όπου υπήρχε άφθονο διαθέσιμο εμβολιαστικό προϊόν, ακολούθησαν την αντίθετη πορεία και άρχισαν να προτείνουν τα εμβόλια κατά της Covid για βρέφη από την ηλικία των 6 μηνών — όπως συνέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βραζιλία.
Μια παρενθετική σημείωση: Η Βραζιλία προχώρησε ακόμη περισσότερο και, ξεκινώντας από το 2023, κατέστησε υποχρεωτικό τον εμβολιασμό κατά της Covid-19 για τα βρέφη — καθιστώντας την την μόνη χώρα στον κόσμο που το έκανε. Με άλλα λόγια, η Βραζιλία μετατράπηκε σε χώρο απόρριψης φαρμακευτικών προϊόντων που απορρίπτονταν παντού. Άλλωστε, στις ΗΠΑ, παρόλο που συνιστούσαν τον εμβολιασμό για βρέφη από 6 μηνών, λιγότερο από το 5% των γονέων συμμορφώθηκε.
Δεύτερη σημείωση: τώρα, το 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποσύρει αυτήν τη σύσταση, ευθυγραμμιζόμενες με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Αλλά στη Βραζιλία, αυτή η παράλογη εντολή παραμένει σε ισχύ.
Η δική μου εμπειρία
Στις αρχές του 2023, σοκαρισμένος από τον παραλογισμό του ότι η Βραζιλία ήταν η μόνη χώρα στον κόσμο που έκανε υποχρεωτικό τον εμβολιασμό κατά της Covid-19 για όλα τα μωρά από την ηλικία των 6 μηνών — εκτός από το ότι πολλά σχολεία και πανεπιστήμια εξακολουθούν να τον απαιτούν για την εγγραφή — ξεκίνησα μια συζήτηση με έναν παιδίατρο, ο οποίος είναι επίσης φαρμακοποιός και καθηγητής ιατρικής σε ένα από τα πιο έγκριτα ομοσπονδιακά πανεπιστήμια της Βραζιλίας. Πίστευα ειλικρινά ότι η απλή επίδειξη των πιο πρόσφατων επιστημονικών στοιχείων θα ήταν υπεραρκετή για να πάρει κάθε πανεπιστήμιο στη Βραζιλία επίσημη θεσμική θέση εναντίον του εμβολιασμού, και ότι αυτή η κυβερνητική τρέλα θα κατέρρεε.
Κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής απόψεων, του έστειλα τον σύνδεσμο για ένα άρθρο στο Science με τίτλο «Έχει ακόμα νόημα να είναι υποχρεωτικός ο εμβολιασμός κατά της Covid-19;». Δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2023 και γράφτηκε από τον ανταποκριτή του Science στη Γερμανία. Στο άρθρο αναφερόταν: «Έχει καταστεί σαφές ότι η ανοσία που προκαλείται από τα εμβόλια χάνει γρήγορα την δυνατότητά της να αποτρέπει τη μόλυνση και την περαιτέρω μετάδοση των πιο πρόσφατων παραλλαγών», κατέληγε ο συγγραφέας.
Ο καθηγητής — ο οποίος είναι άνω των 60 ετών — παραπονέθηκε ότι το άρθρο στο Science δεν ήταν μια ερευνητική εργασία με αξιολόγηση από ομοτίμους όπου θα μπορούσε να ελέγξει τις μεθόδους, τα αποτελέσματα και τον σχολιασμό. Ήταν απλώς ένα άρθρο ειδήσεων/άποψης: «Πρόκειται απλώς για μια έκθεση της Gretchen Vogel, που επισημαίνει την ανάγκη αναθεώρησης ορισμένων κριτηρίων εμβολιασμού, αλλά δεν ακυρώνει τη σημασία των εμβολίων στον έλεγχο της πανδημίας», απάντησε.
Δεδομένου ότι ο καθηγητής απαίτησε μια σωστή επιστημονική εργασία με όλους τους υπολογισμούς και τις μεθόδους, του έστειλα αμέσως τη μελέτη του Prasad — αυτή που έδειχνε ότι 30.000 έως 40.000 νέοι θα έπρεπε να εμβολιαστούν για να αποτραπεί μία μόνο νοσηλεία λόγω Covid, ενώ παράλληλα προκαλούσαν περίπου 18 σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα και 1,5 έως 5 νοσηλείες λόγω καρδιακών προβλημάτων σε αυτούς τους ίδιους νέους.
Ο καθηγητής δεν αρνήθηκε τις σοβαρές παρενέργειες ή τα καρδιακά προβλήματα. Απλώς σκέφτηκε κάτι άλλο: «Δεν ανέλυσαν τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών σε ευάλωτες επαφές σε αυτό το περιβάλλον ή σε νοικοκυριά. Η εργασία δεν αμφισβήτησε την προστατευτική δράση των εμβολίων και τον θετικό αντίκτυπό τους στην πανδημία».
Και η αποτελεσματικότητα μειώνεται γρήγορα... Και μάλιστα γίνεται αρνητική
Μόλις λίγους μήνες αργότερα, στα μέσα του 2023, η Κλινική του Κλίβελαντ - ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομειακά συστήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες - δημοσίευσε μια μελέτη που εξέταζε την αποτελεσματικότητα των εμβολίων στους περισσότερους από 50.000 υπαλλήλους της. Συγκρίθηκαν μη εμβολιασμένα και εμβολιασμένα άτομα, καθώς και η επίδραση σε εκείνους που είχαν λάβει λίγες έναντι όλων των συνιστώμενων δόσεων.
Η μελέτη ήταν αυστηρή και είχε δυνατά σημεία: δεδομένου ότι επρόκειτο για νοσοκομειακό ίδρυμα, η διενέργεια εξετάσεων ενθαρρύνθηκε έντονα στο προσωπικό με την παραμικρή υποψία — ακόμη και για να τους απαλλάξουν από την εργασία. Ως εκ τούτου, η ανίχνευση κρουσμάτων ελέγχθηκε αυστηρά.
Μέχρι τότε, γνωρίζαμε ήδη ότι η αποτελεσματικότητα κατά της λοίμωξης από Covid-19 ήταν χαμηλή και μειωνόταν ραγδαία, και ακόμα δεν γνωρίζαμε με βεβαιότητα αν μείωνε καθόλου τη μετάδοση. Με αυτήν τη μελέτη, μάθαμε ότι η αποτελεσματικότητα δεν συνέχιζε απλώς να μειώνεται - στην πραγματικότητα γινόταν αρνητική. Με άλλα λόγια, αύξανε την πιθανότητα μόλυνσης, κάνοντας ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υποτίθεται ότι κάνει ένα εμβόλιο.
«Όσο μεγαλύτερος ήταν ο αριθμός των δόσεων του εμβολίου που είχαν ληφθεί προηγουμένως, τόσο υψηλότερος ήταν ο κίνδυνος για Covid-19», έγραψαν οι επιστήμονες της Κλινικής του Κλίβελαντ.
Εν ολίγοις, οι συγκεντρωτικές -πλέον- πληροφορίες είναι οι εξής: οποιαδήποτε μείωση του κινδύνου μόλυνσης είναι παροδική, μειώνεται ταχέως, βλάπτει το ανοσοποιητικό σύστημα και τελικά γίνεται αρνητική.
Το πράγμα πήγε πολύ στραβά.
