Κρατική woke κουλτούρα: Ολοκληρωτισμός με το γάντι
Το κράτος είναι αδύνατον να διατηρηθεί πολιτισμικά ουδέτερο. Οι φιλελεύθεροι θα πρέπει να πάρουν μια σαφή θέση και να υποστηρίξουν την κουλτούρα που προκύπτει από την ακόλουθη ανάλυση.
Ετικέτες: Πολιτισμικός μαρξισμός, Φιλελευθερισμός, Πολιτισμός
Άρθρο του Philipp Bagus, δημοσιευμένο στις 23/5/2025 από το European Center of Austrian Economics Foundation (ECAEF).
Αυτό το κείμενο παρουσιάστηκε αρχικά ως ομιλία στο 19ο Συνέδριο της Αρχής Ανταγωνισμού της Ουγγαρίας (GvH), τον Μάιο του 2025.
Πολλοί φιλελεύθεροι ορίζουν την ελευθερία ως την απουσία βίας, ή απειλής χρήσης βίας. Επικρίνουν, όπως και ο Ραλφ Ράικο, την έννοια της ελευθερίας του Τζον Στιούαρτ Μιλ. Ο Μιλ μίλησε για «την τυραννία της επικρατούσας άποψης και αίσθησης που επιβάλλει, με τρόπους διαφορετικούς από τις αστικές κυρώσεις, τις δικές της ιδέες και πρακτικές ως κανόνες συμπεριφοράς σε όσους διαφωνούν με αυτές». Σύμφωνα με τον Μιλ, η αληθινή ελευθερία απαιτεί την «αυτονομία» από «τις παραδόσεις ή τα έθιμα των άλλων ανθρώπων». Ο Ράικο επικρίνει τον Μιλ για την απόρριψη του Χριστιανισμού και των παραδόσεων και αναφέρει τον Μπερκ ως υπεύθυνο για το θόλωμα της διάκρισης μεταξύ «της κοινωνικής αποδοκιμασίας και της φυλάκισης».
Και πράγματι, οι παραβιάσεις των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων είναι αυτές που περιορίζουν την ελευθερία, όχι οι κανόνες κι οι παραδόσεις. Όσοι δεν τηρούν τους κοινωνικούς κανόνες, τις συμβάσεις και τις παραδόσεις και διαρρηγνύουν τον πολιτισμό που έχει εξελιχθεί και εκπληρώνει σημαντικές λειτουργίες (Χάγιεκ), πρέπει να ζήσουν με τις συνέπειες. Ο παραβάτης των κανόνων μπορεί να απομονωθεί κοινωνικά ή να υποβληθεί σε μποϊκοτάζ. Κάποιος σε μια κοινότητα ενός χωριού που δεν χαιρετά τους γείτονές του μπορεί πλέον να μην προσκαλείται στους εορτασμούς των γειτόνων του. Ωστόσο, αυτό δεν περιορίζει την ελευθερία του ατόμου που αρνείται να χαιρετήσει. Κανείς δεν έχει παραβιάσει την ιδιωτική του περιουσία. Αντίθετα, το κράτος παραβιάζει συστηματικά την ιδιωτική περιουσία, επιβάλλοντας φόρους υπό την απειλή βίας.
Φιλελεύθεροι όπως ο Ραλφ Ράικο ή ο Μάρεϊ Ρόθμπαρντ έχουν επομένως δίκιο από φιλελεύθερης άποψης όταν επικρίνουν τον Τζον Στιούαρτ Μιλ, αναφορικά με τον ορισμό του για την ελευθερία, και δηλώνουν ότι η ελευθερία δεν περιορίζεται από τους κοινωνικούς κανόνες, τις συμβάσεις και τις παραδόσεις.
Ωστόσο, δεν πρέπει να μας διαφύγει ένα σημείο σε αυτό το επιχείρημα. Οι παραβιάσεις των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων μπορούν να επηρεάσουν τους κανόνες, τις συμβάσεις, τις παραδόσεις και τον πολιτισμό γενικότερα.
Ας κάνουμε ένα νοητικό πείραμα: Το κράτος απάγει όλους τους πολίτες στα 18α γενέθλιά τους για δύο μήνες και τους υποβάλλει σε μια επιτυχημένη πλύση εγκεφάλου. Από τούδε και στο εξής, οι πολίτες μισούν όλους τους κοκκινομάλληδες και κατηγορούν εκείνους για τα κοινωνικά δεινά. Ως αποτέλεσμα, οι κοκκινομάλληδες ιδιοκτήτες επιχειρήσεων χάνουν τους πελάτες τους, οι κοκκινομάλληδες δεν εξυπηρετούνται στα εστιατόρια, και οι απόψεις που υπερασπίζονται τους κοκκινομάλληδες καταστέλλονται στα μέσα ενημέρωσης. Αυτό το μποϊκοτάζ των κοκκινομάλληδων γίνεται χωρίς καμία απολύτως χρήση βίας. Η περιουσία των κοκκινομάλληδων δεν παραβιάζεται. Σύμφωνα με το σύνταγμα, εξακολουθούν να έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλους τους πολίτες. Παρ‘ όλα αυτά, η διάκριση εις βάρος των κοκκινομάλληδων είναι κομμάτι του πολιτισμού, ανεξάρτητα από τις αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Η διάκριση εναντίον τους προστατεύεται από τα ιδιωτικά ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Όμως ακόμα κι αν δεν υπάρχει κάποια επίσημη παραβίαση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, πολλοί θα εκλάμβαναν διαισθητικά κάτι τέτοιο ως άδικο.
Η κατάσταση των κοκκινομάλληδων είναι πράγματι άδικη. Όχι επειδή υπάρχουν διακρίσεις, αλλά επειδή οι διακρίσεις προέκυψαν από μια κουλτούρα που διαμορφώθηκε καθοριστικά από παραβιάσεις των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, δηλαδή από την απαγωγή των πολιτών. Το θεμελιώδες πρόβλημα σε αυτό το νοητικό πείραμα είναι η κρατική κουλτούρα, την οποία οι φιλελεύθεροι δεν έχουν ακόμη αντιμετωπίσει επαρκώς.
Ο πολιτισμός σήμερα επηρεάζεται καθοριστικά από το κράτος. Ο πολιτισμός αποτελείται από τις παραδόσεις, τους κανόνες, τις συμβάσεις, τα πρότυπα, τις ιστορίες, τις αφηγήσεις, τα σύμβολα, την τέχνη, τις ιδέες, τις λέξεις και τις αξίες που οι άνθρωποι καλλιεργούν και χρησιμοποιούν για να ερμηνεύσουν τον κόσμο. Και ενεργούν με βάση αυτό το ερμηνευτικό πλαίσιο που έχει θεσπίσει ο πολιτισμός.
Το σύγχρονο κράτος επηρεάζει τον πολιτισμό μας με πολλούς τρόπους, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Οι ενέργειες των κρατικών υπηρεσιών και εταιρειών, οι κανονισμοί, το κρατικό εκπαιδευτικό σύστημα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, το κράτος πρόνοιας και το κρατικό νομισματικό σύστημα, όλα επηρεάζουν τις αφηγήσεις, τις ιδέες και τις αξίες των ανθρώπων, και επομένως τις πράξεις τους. Έμμεσα, το κράτος επηρεάζει τον πολιτισμό μέσω της χρηματοδότησης των λεγόμενων ΜΚΟ, αλλά και μέσω της επιρροής του στις ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες εξαρτώνται από τους φορολογικούς νόμους, τους κρατικούς κανονισμούς και τις επιδοτήσεις, και συχνά ενεργούν με μια προληπτική υπακοή. Με όλους τους υπόλοιπους παράγοντες σταθερούς, όσο υψηλότερο είναι το μερίδιο της κυβέρνησης στην οικονομία, τόσο πιο σημαντική για τις εταιρείες γίνεται μια καλή σχέση με την κυβέρνηση. Κατά συνέπεια, η κουλτούρα του κράτους υιοθετείται κι από τις εταιρείες. Εκφράσεις αυτής της κρατικής κουλτούρας περιλαμβάνουν την κουλτούρα της ακύρωσης, την κατήχηση DEI (Διαφορετικότητα-Ισότητα-Συμπερίληψη), τον πολιτισμικό μαρξισμό (woke κουλτούρα) και τον κολλεκτιβισμό (σοσιαλισμό) στα πανεπιστήμια.
Ορισμένα από αυτά τα φαινόμενα προστατεύονται έμμεσα από τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Ωστόσο, η ελεύθερη άσκηση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων εντός μιας κρατικής κουλτούρας έχει προβληματικές συνέπειες. Η κουλτούρα της ακύρωσης μπορεί να καταστρέψει καριέρες. Η πίεση για συμμόρφωση, προερχόμενη ακόμη και από ιδιωτικούς παράγοντες, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά λάθη, όπως έδειξε η κρίση του κορωνοϊού. Οι απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποκλείονται ή λογοκρίνονται άμεσα. Επίσης, η επιστήμη ευδοκιμεί σε περιβάλλον διαλόγου και ποικιλίας των απόψεων. Δεν μπορεί να προχωρήσει εντός του κολλεκτιβιστικού χαρακτήρα του ακαδημαϊκού χώρου.
Η κουλτούρα της ακύρωσης, η DEI, ο νεομαρξιστικός «αφυπνισμός» και ο ακαδημαϊκός κολλεκτιβισμός δεν θα ήταν εφικτά σε μια ελεύθερη κοινωνία. Όλα αυτά είναι συνέπειες μιας εγκεκριμένης από το κράτος κουλτούρας. Από μια φιλελεύθερη οπτική γωνία, το γεγονός αυτό παρουσιάζει εκ πρώτης όψεως ένα δίλημμα. Από τη μία πλευρά, η λογοκρισία στο Twitter ή στο YouTube φαίνεται να προστατεύεται από τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, είναι συνέπεια της κρατικά εγκεκριμένης κουλτούρας. Θα έπρεπε το κράτος, για παράδειγμα, να παραβιάζει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των κατόχων του Twitter ή του YouTube και να απαγορεύει τη λογοκρισία;
Από την φιλελεύθερη (ή ελευθεριστική) οπτική γωνία, το πρώτο σημαντικό βήμα είναι η αναγνώριση του προβλήματος. Επιπλέον, η κουλτούρα της ακύρωσης, το DEI, η κουλτούρα του αφυπνισμού (wokeism) και ο ακαδημαϊκός κολλεκτιβισμός θα πρέπει να επικριθούν από την ελευθεριστική οπτική γωνία, επειδή στην πραγματικότητα είναι προϊόντα της κρατικής κουλτούρας.
Επιπλέον, θα πρέπει να διεξαχθεί ο πολιτισμικός πόλεμος. Ο πολιτισμικός πόλεμος αφορά τις ανώτερες ιδέες και αξίες. Θα πρέπει να υπερασπιστούμε τις ιδέες που καθιστούν δυνατή και ακμάζουσα μια ελεύθερη κοινωνία, απέναντι στις ιδέες και τις αξίες του κρατικά εγκεκριμένου πολιτισμού. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να υποστηρίξουμε τον πολιτισμό που θα αναδυόταν και σε μια ελεύθερη κοινωνία. Πώς όμως ξέρουμε το πώς μοιάζει αυτός;
Ο Murray Rothbard αντιμετώπισε ένα παρόμοιο πρόβλημα. Αναλογίστηκε ποιες τιμές θα πρέπει να χρεώνει μια κρατική επιχείρηση για τα προϊόντα της, εάν δεν μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί βραχυπρόθεσμα. Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ένα κρατικό αρτοποιείο που, για οποιονδήποτε λόγο, δεν μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί σύντομα. Ποια τιμή θα πρέπει να χρεώνει για τα ψωμάκια του; Σίγουρα, δεν θα πρέπει να τα δίνει δωρεάν, καθώς αυτό θα δημιουργούσε υπερβάλλουσα ζήτηση. Ούτε θα πρέπει να χρεώνει υπερβολικές τιμές, καθώς έτσι θα ξέμενε με απούλητο ψωμί. Ο Rothbard υποστηρίζει ότι το αρτοποιείο θα πρέπει να χρεώνει όσο το δυνατόν πιο κοντά στην «τιμή της αγοράς».
Όπως ακριβώς ένα κρατικό αρτοποιείο στρεβλώνει την αγορά των προϊόντων αρτοποιίας ειδικότερα και την αγορά γενικότερα, έτσι και το κράτος επηρεάζει τον πολιτισμό. Δεν μπορεί να αποφύγει να τον επηρεάσει. Το κράτος δεν είναι ποτέ πολιτισμικά ουδέτερο. Πάντα επηρεάζει τον πολιτισμό, για παράδειγμα, μέσω των σχολικών προγραμμάτων σπουδών ή μέσω της γλώσσας που ομιλείται στους κυβερνητικούς του φορείς.
Η πλήρης κατάργηση του κράτους θα εξάλειφε την κρατική επιρροή στον πολιτισμό. Μα για όσον καιρό δεν είναι εφικτό κάτι τέτοιο, ποιον πολιτισμό θα πρέπει να υποστηρίζουν οι φιλελεύθεροι; Ποια γλώσσα θα πρέπει να ομιλείται στα κυβερνητικά γραφεία και ποια μαθήματα θα διδάσκονται στα σχολεία; Η απάντηση είναι ανάλογη με τα επιχειρήματα του Ρόθμπαρντ. Η γλώσσα που ομιλείται και τα μαθήματα που διδάσκονται θα πρέπει να είναι αυτά που θα επικρατούσαν σε μια ελεύθερη κοινωνία χωρίς κρατική επιρροή. Επομένως, ο πολιτισμός που πρέπει να υποστηριχθεί είναι αυτός που θα υπήρχε σε μια ελεύθερη κοινωνία χωρίς κρατική παρέμβαση.
Αλλά εδώ, υπάρχει σαφώς ένα τεράστιο πρόβλημα γνώσης. Πώς μπορούμε να γνωρίζουμε ποιες ιδέες και αξίες, ποιες παραδόσεις, ποιοι κανόνες και συμβάσεις θα υπήρχαν σε μια ελεύθερη κοινωνία; Επιπλέον, σε μια ελεύθερη κοινωνία, ο πολιτισμός δεν θα ήταν στατικός αλλά θα εξελισσόταν συνεχώς. Όπως ακριβώς δεν μπορούμε να γνωρίζουμε την ακριβή τιμή της αγοράς που θα καθιερωνόταν για τα ψωμάκια σε μια ελεύθερη αγορά προκειμένου να την εφαρμόσουμε στο κρατικό αρτοποιείο, έτσι -κι ακόμα λιγότερο- δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τον πολιτισμό μιας ελεύθερης κοινωνίας.
Ωστόσο, δεν είναι ότι δεν μπορούμε να πούμε απολύτως τίποτα για τον πολιτισμό μιας ελεύθερης κοινωνίας. Όπως ακριβώς γνωρίζουμε ότι η τιμή της αγοράς για ένα ψωμάκι δεν θα ήταν μηδέν, ούτε ότι θα πουλιόταν για μια ουγγιά χρυσού, έτσι μπορούμε να πούμε κάτι για τον πολιτισμό μιας ελεύθερης κοινωνίας.
Πρώτον, μπορούμε να εξετάσουμε την ιστορία και να εξετάσουμε τον πολιτισμό που υπήρχε πριν το κράτος παρέμβει μαζικά στην ανάπτυξή του. Δεύτερον, μπορούμε να συγκρίνουμε τον πολιτισμό σε κοινωνίες όπου το κράτος ασκεί ισχυρή επιρροή και όπου ο κρατικός πολιτισμός έχει γίνει κυρίαρχος, με κοινωνίες όπου το κράτος παρεμβαίνει λιγότερο, και να εξαγάγουμε συμπεράσματα από αυτή τη σύγκριση. Τρίτον, μπορούμε να αναπτύξουμε μια θεωρία για το πώς θα έμοιαζε ο πολιτισμός μιας ελεύθερης κοινωνίας. Ποιες αξίες και ιδέες θα έκαναν μια τέτοια κοινωνία σταθερή, αρμονική και ευημερούσα; Τέταρτον, μπορούμε να αναλύσουμε τις συνέπειες της κρατικής παρέμβασης στον πολιτισμό. Για παράδειγμα, το κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα μειώνει το κίνητρο για τη δημιουργία οικογένειας με παιδιά. Επομένως, γνωρίζουμε προς ποια κατεύθυνση στρεβλώνεται ο πολιτισμός και μπορούμε να υποστηρίξουμε μια αντικουλτούρα.
Δεδομένου ότι το κράτος δεν μπορεί να παραμείνει ουδέτερο, οι φιλελεύθεροι θα πρέπει να επιλέξουν μια σαφή θέση πολιτισμικά και να υποστηρίξουν την κουλτούρα που προκύπτει από την ανωτέρω ανάλυση. Θα πρέπει επομένως να αντιταχθούν στην κουλτούρα της ακύρωσης, στην ιδεολογική κατήχηση (DEI), στον νεομαρξιστικό «αφυπνισμό» (woke) και στον πανεπιστημιακό κολλεκτιβισμό, συμπεριλαμβανομένων όσων εμφανίζονται εντός των κρατικών θεσμών.
[ Πηγή άρθρου: Cancel Culture, DEI, Wokeismus und akademischer Kollektivimus als Teil der Staatskultur ]
![Ο Milei εκθέτει τη νεοσοσιαλιστική/woke παράνοια μπροστά στο άναυδο WEF [audio]](https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Eqt4!,w_140,h_140,c_fill,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep,g_auto/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbb454e76-1f21-48e8-9d81-3e89c2c1e038_2560x1440.jpeg)
