Ο αναρχοφιλελεύθερος πρόεδρος της Αργεντινής θα επικρατήσει μόνο κερδίζοντας την ιδεολογική μάχη (video)
Άρθρο του Ryan McMaken, που δημοσιεύτηκε στις 20/11/2023 από το Mises Institute. Χρόνος ανάγνωσης 6'
Οι διανοούμενοι, οι ακτιβιστές, οι αρθρογράφοι και οι ομιλητές υπέρ της ελεύθερης αγοράς δεν πρέπει ποτέ να κουράζονται να υπενθυμίζουν αδιάκοπα την αλήθεια για την ελευθερία, τις ελεύθερες αγορές και την ειρήνη. Για όσο καιρό ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού πιστεύει ότι οι σοσιαλιστές «τα καταφέρνουν καλά», κανένας μεταρρυθμιστής της ελεύθερης αγοράς δεν μπορεί να επικρατήσει
Την Κυριακή, ο Χαβιέρ Μιλέι εξελέγη πρόεδρος της Αργεντινής με άνετη διαφορά, με τo 56% των ψήφων. Θα ορκιστεί πρόεδρος στις 10 Δεκεμβρίου.
Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, ωστόσο, ο Milei έχτισε την φήμη του ως ένας εξαιρετικά παθιασμένος επικριτής του σοσιαλισμού, των κεντρικών τραπεζών και πολλών κρατικών παρεμβάσεων γενικότερα. Έγινε αξιομνημόνευτος για τα φλογερά του σχόλια που καταδίκαζαν την ιδεολογία και τις τακτικές της Αριστεράς ενώ εξέφραζε ενδιαφέρον για μια άμεση (δηλαδή, όχι σταδιακή) αλλαγή. Έχει δηλώσει ότι επιδιώκει να καταργήσει την κεντρική τράπεζα της Αργεντινής και να εισαγάγει το δολάριο ΗΠΑ ως το κυρίαρχο νόμισμα της χώρας.
Η δημοσιονομική του πολιτική είναι πολύ περισσότερο προς την κατεύθυνση της ελεύθερης αγοράς σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο αρχηγό κράτους σε μια χώρα τόσο μεγάλη όσο η Αργεντινή (με 46 εκατομμύρια κατοίκους). Ο Milei έχει εκφράσει θαυμασμό για το έργο του Murray Rothbard, του F.A. Hayek και πολλών οικονομολόγων που είναι πιο κεντρώοι από τον Rothbard και τον Hayek, αλλά που θα μπορούσαμε εύλογα να περιγράψουμε ως λίγο-πολύ υπέρ της ελεύθερης αγοράς. Επιπλέον, ο Milei αυτοπροσδιορίζεται ως υποστηρικτής της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών.
[ Δείτε σχετικά: «Ποια είναι η Αυστριακή Οικονομική Σχολή» ]
Εάν ο Milei παραμείνει αφοσιωμένος στο να χαλιναγωγήσει (ή να καταργήσει) την κεντρική τράπεζα, να μειώσει τους φόρους και να περικόψει τις κρατικές δαπάνες, τότε έχει την ευκαιρία να προωθήσει πραγματικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να προσφέρουν ανακούφιση στην πολιορκημένη μεσαία τάξη της Αργεντινής. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν υποφέρει πολύ από δεκαετίες πληθωρισμού των τιμών, που προκαλείται από το εύκολο χρήμα και από ένα συνεχώς αυξανόμενο φορολογικό και ρυθμιστικό βάρος.
Πολλοί ελευθεριστές υποστηρικτές του Milei (τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας) ανταποκρίθηκαν στην υποψηφιότητα του Milei με πανηγυρικό ενθουσιασμό. Μερικοί τον έχουν ανακηρύξει ως τον επόμενο Ron Paul, και πολλοί άλλοι φαίνεται να υποθέτουν ότι η εκλογή του θα μεταφραστεί σε πραγματική εφαρμογή των δηλωμένων πολιτικών του. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, αλλά δυστυχώς, τα δύσκολα μόλις τώρα αρχίζουν.
Είναι απολύτως πιθανό ο Milei να είναι ειλικρινής στους δεδηλωμένους στόχους του και στην δέσμευσή του για μια ριζοσπαστική εναντίωση στο καταστροφικό status quo της Αργεντινής. Αν ναι, αυτά είναι εξαιρετικά νέα. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία έρχεται μετά την εκλογή του. Αν υποθέσουμε ότι ο Milei είναι ειλικρινής αυτή τη στιγμή, αυτό δεν σημαίνει ότι αργότερα θα είναι πρόθυμος να εφαρμόσει τέτοιου είδους πολιτικές, εάν αποδειχθούν αντιδημοφιλείς καθώς θα προχωρά η διακυβέρνησή του. Δεδομένης της σύντομης ιστορίας του σε πολιτικά αξιώματα, έχουμε ελάχιστα δεδομένα για να υποστηρίξουμε μια πιθανή πορεία προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση.
Μια άλλη πιθανότητα είναι να διαπιστώσουμε ότι του λείπει η πολιτική δεξιότητα που είναι απαραίτητη για να αξιοποιήσει και να εκμεταλλευτεί το συναίσθημα υπέρ της ελεύθερης αγοράς που υπάρχει αυτή τη στιγμή στη χώρα. Θα πρέπει να το κάνει αυτό για να προωθήσει ουσιαστικά οποιαδήποτε από αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Ποιες πολιτικές δεξιότητες απαιτούνται; Ο Milei πρέπει να είναι σε θέση να πείσει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού που ψηφίζει ότι οι πολιτικές του λειτουργούν ή θα λειτουργήσουν. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πλειοψηφία πρέπει να είναι ενθουσιωδώς μαζί του ανά πάσα στιγμή. Αλλά τουλάχιστον πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί την κοινή γνώμη για να πιέζει το νομοθετικό σώμα και τις ισχυρές ομάδες συμφερόντων. Δεδομένου ότι ο Milei δεν θα είναι δικτάτορας ως πρόεδρος, θα αναγκαστεί με κάποιο τρόπο να αποσπάσει παραχωρήσεις από αμέτρητους σοσιαλιστές και παρεμβατιστές στο κράτος, οι οποίοι κυριολεκτικά μισούν αυτόν και τις πολιτικές του.
Αυτό δεν είναι πρόβλημα μόνο σε χώρες με δημοκρατικούς θεσμούς. Ούτε καν οι δικτάτορες δεν μπορούν απλώς να εφαρμόζουν ριζοσπαστικές πολιτικές κατά βούληση. Όπως έχουν διαπιστώσει επί των ημερών τους οι απόλυτοι μονάρχες και αμέτρητοι στρατιωτικοί δικτάτορες, οι επικεφαλής συναντούν σφοδρή αντίθεση από εδραιωμένα συμφέροντα στο εσωτερικό του κράτους σε όλα τα είδη καθεστώτων – εκτός, ίσως, από τα πλήρως ολοκληρωτικά. Το είδος των μεταρρυθμίσεων που θέλει ο Milei θα βλάψουν πολλές ομάδες συμφερόντων που ωφελούνται από τον πληθωρισμό και τις υψηλές κρατικές δαπάνες. Η παραγωγική τάξη μπορεί να υποφέρει πολύ από αυτές τις πολιτικές, αλλά υπάρχουν επίσης εκατομμύρια πολιτικά ενεργοί ψηφοφόροι που πιστεύουν ότι επωφελούνται από την οικονομική πολιτική περονιστικού τύπου. Όσοι πιστεύουν ότι πρόκειται να χάσουν από τη μεταρρύθμιση θα αντισταθούν.
Καμία νίκη δεν είναι εφικτή χωρίς πρόοδο στη μάχη των ιδεών
Για χάρη της συζήτησης, όμως, ας πούμε ότι ο Milei είναι και ειλικρινής στις απόψεις του και από τους πιο επιδέξιους πολιτικούς που έχουμε δει εδώ και δεκαετίες. Ας πούμε ότι είναι επιδέξιος στα κόλπα που χρησιμοποιούν οι επιτυχημένοι πολιτικοί για να μπερδεύουν τους αντιπάλους και να δημιουργούν συνασπισμούς.
Τελικά, ούτε αυτές οι δεξιότητες μπορούν να επιφέρουν την επιτυχή εφαρμογή πραγματικών ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων υπέρ της ελεύθερης αγοράς, εάν ο Milei και οι υποστηρικτές του χάσουν τη μάχη των ιδεών στο μεταξύ. Ο Milei μπορεί να πετύχει μόνο εάν ο πληθυσμός συμφωνήσει ότι οι πολιτικές του Milei «αξίζουν τον κόπο». Σε τελική ανάλυση, καθώς ο Milei προσπαθεί να προωθήσει μεταρρυθμίσεις όπως οι φορολογικές περικοπές ή τα όρια στον νομισματικό πληθωρισμό, οι πολιτικοί του αντίπαλοι θα πλημμυρίσουν τα μέσα ενημέρωσης με ερμηνείες για το πώς ο Milei βλάπτει τους απλούς ανθρώπους, καταστρέφει την οικονομία ή είναι κατά κάποιον τρόπο «απειλή για τη δημοκρατία». Οι ιδεολογικοί αντίπαλοι του Milei θα πλασάρουν τους οικονομολόγους τους για να εξηγήσουν πόσο καλοί είναι οι υψηλοί φόροι και ο πληθωρισμός. Το κοινό θα ακούει από διάφορους «ειδικούς» το πώς ο Milei έχει άδικο, και οι συνήθεις σοσιαλιστές και παρεμβατιστές έχουν δίκιο.
Αυτές οι τακτικές είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες βραχυπρόθεσμα, επειδή οι προσπάθειες του Milei να περικόψει τις δαπάνες και να χαλιναγωγήσει τον πληθωρισμό των τιμών είναι βέβαιο ότι βραχυπρόθεσμα θα προκαλέσουν πολύ πόνο στην οικονομία. Οι περικοπές στις κρατικές δαπάνες και ο τερματισμός της «χαλαρής» (βλ. πληθωριστικής) νομισματικής πολιτικής τείνουν να σκάνε τις χρηματοοικονομικές φούσκες και να οδηγούν σε παρακμή τους εξαρτώμενους από το κράτος κλάδους της οικονομίας. Το βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα είναι η αύξηση της ανεργίας, καθώς οι χρεοκοπίες αυξάνονται. Αυτά, φυσικά, είναι άσχημα νέα για κάθε εκλεγμένο πολιτικό.
Ο λαός είναι πιθανό να εγκαταλείψει τον Milei και τις πολιτικές του σε σύντομο χρονικό διάστημα, εκτός και αν μπορέσει να πειστεί ότι αυτός ο πόνος θα οδηγήσει σε καλύτερες μέρες στο μέλλον. Αν όχι, μετά από τέσσερα χρόνια, οι Περονιστές θα επιστρέψουν στην εξουσία και το status quo θα προχωρήσει σαν να μην συνέβη ποτέ τίποτα.
Το μόνο αντίδοτο σε αυτό το ενδεχόμενο είναι να πολεμήσουμε αδυσώπητα στη μάχη των ιδεών στον ακαδημαϊκό χώρο, στα μέσα ενημέρωσης και στον απλό κόσμο. Οι διανοούμενοι, οι ακτιβιστές, οι αρθρογράφοι και οι ομιλητές της ελεύθερης αγοράς δεν πρέπει ποτέ να κουράζονται να ανακεφαλαιώνουν αδιάκοπα την αλήθεια για την ελευθερία, τις ελεύθερες αγορές και την ειρήνη. Εφόσον ένα μεγάλο μέρος του κοινού πιστεύει ότι οι περονιστές «τα καταφέρνουν καλά», κανένας μεταρρυθμιστής της ελεύθερης αγοράς δεν μπορεί να κερδίσει.
Σε τελική ανάλυση, ο μόνος λόγος που οποιοσδήποτε άνθρωπος -συμπεριλαμβανομένου του Milei- αναφέρει τους οικονομολόγους της Αυστριακής Σχολής ή εκτιμά την σοφία των κλασικών φιλελεύθερων της ελεύθερης αγοράς είναι επειδή έμαθε αυτές τις ιδέες από κάποιον δάσκαλο, από κάποια δημοσίευση ή κάποιον οργανισμό. Χωρίς μελετητές όπως ο Rothbard, ο Hayek και οι άλλοι που ο Milei δηλώνει ότι θαυμάζει, δεν θα υπήρχε η εκστρατεία του Milei όπως τη γνωρίζουμε. Χωρίς οργανισμούς όπως το Mises Institute, είναι βέβαιο ότι δεν θα ακούγαμε τον Milei να ζητά την κατάργηση μιας κεντρικής τράπεζας. Χωρίς σκληροπυρηνικούς κλασικούς φιλελεύθερους όπως ο Mises, ο Rothbard, ο Hayek, ο Molinari και ο Bastiat, δεν θα υπήρχε ουσιαστικά κανείς, πουθενά, που να ζητά ριζικές περικοπές στους φόρους, τις δαπάνες και την κρατική εξουσία συνολικά.
[ Δείτε σχετικά: «Gustave de Molinari (1819-1912): Ο πρώτος αναρχοκαπιταλιστής στην ιστορία» ]
Εκείνοι που διεξάγουν αυτές τις μάχες των ιδεών παρέχουν τα θεμέλια για τα πολιτικά κινήματα που βασίζονται στις ιδέες. Ωστόσο, αυτά τα κινήματα μπορούν να επιτύχουν μόνο εάν ο κόσμος μάθει - τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό - γιατί το ακάλυπτο πολιτικό χρήμα (fiat money) είναι κακό, γιατί η κρατική εξουσία είναι πρόβλημα και γιατί οι υψηλοί φόροι είναι καταστροφικοί. Ο κόσμος δεν χρειάζεται να γνωρίζει τις τεχνικές λεπτομέρειες πίσω από αυτά τα επιχειρήματα, φυσικά, και πιθανότατα δεν ενδιαφέρεται. Ωστόσο ο κόσμος πρέπει να πιστέψει σε κάποιο βαθμό ότι η ελευθερία και οι ελεύθερες αγορές είναι καλά πράγματα.
[ Δείτε σχετικά: «Από το αόρατο χέρι της αγοράς στο αδιόρατο ξάφρισμα του κράτους» ]
Μένει να δούμε αν το εκλογικό σώμα είναι πρόθυμο να δώσει στον Milei την ευκαιρία να προσπαθήσει πέρα από τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Πολλά θα εξαρτηθούν από το εάν οι Αργεντινοί ελευθεριστές θα έχουν καταφέρει, ή όχι, να συντηρήσουν ή να προωθήσουν επαρκώς κάποιο διαρκές πολιτικό μέτρο υπέρ της ελευθερίας. Αν δεν το έχουν κάνει, ο Milei θα αποτύχει πολιτικά, ανεξάρτητα από τις πολιτικές του ικανότητες. Εάν συμβεί αυτό, οι ακτιβιστές και οι διανοούμενοι της ελεύθερης αγοράς θα πρέπει απλώς να συνεχίσουν τον αγώνα, έως ότου η πολιτική κατάσταση ευνοήσει ξανά έναν βιώσιμο υποψήφιο υπέρ της ελεύθερης αγοράς.
Η κατάσταση είναι πολύ παρόμοια για εμάς τους υπόλοιπους στον υπόλοιπο κόσμο.
[ Για περισσότερα άρθρα σχετικά με τον Javier Milei, επιλέξτε την ετικέτα «Αναρχοκαπιταλισμός» στο πάνω μέρος της αρχικής σελίδας του X-press ]
Ο Ryan McMaken ( @ryanmcmaken ) είναι αρχισυντάκτης στο Mises Institute. Διαθέτει πτυχίο στα οικονομικά και μεταπτυχιακό στη δημόσια πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Ήταν οικονομολόγος στέγασης για την Πολιτεία του Κολοράντο. Είναι ο συγγραφέας του Breaking Away: The Case of Secession, Radical Decentralization, and Smaller Polities και του Commie Cowboys: The Bourgeoisie and the Nation-State in the Western Genre .