Γυναικοκτονίες και γυναικοληστείες
Δύο σύντομα κείμενα από Έλληνες νομικούς που ξεκαθαρίζουν το τοπίο, κόντρα στην σκοπίμως μίσανδρη και διχαστική νεομαρξιστική/woke προπαγάνδα, συν δύο ακόμα σημειώσεις ενός νομικού και λογοτέχνη.
Ετικέτες: Πολιτισμικός μαρξισμός, Πολιτισμός, Νομικό σύστημα, Οικογένεια
Κείμενο του δικηγόρου Στέλιου Καραμανώλη:
«Γυναικοκτονία» δηλαδή «ανθρωποκτονία σύμφωνα με το φύλο». (σ.σ. με κίνητρο το φύλο).
Θα σας εξηγήσω γιατί ο όρος «γυναικοκτονία» θεωρείται από πολλούς (και από εμένα ως νομικό) άστοχος ή και επικίνδυνος, όχι γιατί δεν υπάρχουν δολοφονίες γυναικών, αλλά γιατί ο όρος δημιουργεί νομικά, λογικά και κοινωνικά προβλήματα.
Νομικά προβλήματα του όρου
Ο Ποινικός Κώδικας αναγνωρίζει ανθρωποκτονία. Όχι «ανθρωποκτονία ανά φύλο». Αν εισαχθεί ο όρος «γυναικοκτονία», τότε: δημιουργείται ειδικό έγκλημα με βάση το φύλο του θύματος, αλλάζει η αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου, ανοίγει η πόρτα για κατηγοριοποίηση εγκλημάτων ανά φύλο.
Αυτό είναι νομικά ολισθηρό. Αν γίνει ειδικό αδίκημα, τότε τι γίνεται με δολοφονίες ανδρών από γυναίκες συντρόφους, δολοφονίες παιδιών (εκτός της παιδοκτονίας που ως έγκλημα έχει ελαφρυντικά μόνο υπέρ της δράστριας γυναίκας σε κατάσταση επιλόχειας κατάθλιψης με θύμα το βρέφος της), δολοφονίες ηλικιωμένων, δολοφονίες ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, δολοφονίες μεταναστών, δολοφονίες ΑμεΑ; Αν κάθε κοινωνική ομάδα αποκτήσει «-κτονία», ο Ποινικός Κώδικας γίνεται λίστα ταυτοτήτων, όχι νόμος.
Λογικά προβλήματα του όρου
Υπονοεί ότι ο δράστης σκοτώνει επειδή το θύμα είναι γυναίκα. Αυτό είναι σπάνιο στις πραγματικές δικογραφίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις κίνητρο είναι ζήλια, η κτητικότητα, η ενδοοικογενειακή βία, η ψυχική διαταραχή, η οικονομική σύγκρουση, η διαπροσωπική παθολογία. Όχι όμως το «μισώ τις γυναίκες ως φύλο».
Συνεπώς ο όρος προϋποθέτει κίνητρο συγκεκριμένου μίσους, που συχνά δεν υπάρχει. Δημιουργεί εντύπωση ότι οι γυναίκες δολοφονούνται περισσότερο. Τα στατιστικά στην Ελλάδα δείχνουν ότι οι άνδρες δολοφονούνται πολύ συχνότερα. Οι μεν γυναίκες δολοφονούνται κυρίως σε πλαίσιο σχέσης/οικογένειας. Οι δε άνδρες δολοφονούνται κυρίως σε πεδίο εγκληματικότητας, συμπλοκές, ληστείες. Ο όρος «γυναικοκτονία» μεγεθύνει μια πλευρά και υποβαθμίζει την άλλη.
Κοινωνικά προβλήματα του όρου
Πολώνει το δημόσιο λόγο. Ο όρος δημιουργεί στρατόπεδα, παράγει ιδεολογική σύγκρουση, μετατρέπει κάθε υπόθεση σε «πόλεμο φύλων», εμποδίζει την νηφάλια συζήτηση για την ενδοοικογενειακή βία. Αντί να ενώνει για λύσεις, διχάζει. Μετατρέπει την τραγωδία σε ταυτότητα.
Η δολοφονία είναι τραγωδία. Όταν όμως ονομάζεται «γυναικοκτονία», γίνεται πολιτικό σύνθημα, hashtag, εργαλείο ακτιβισμού. Αυτό όμως αλλοιώνει τη συζήτηση. Αποδυναμώνει την προστασία όλων των θυμάτων. Αν η κοινωνία εστιάζει μόνο σε «γυναικοκτονία», τότε οι άνδρες θύματα ενδοοικογενειακής βίας γίνονται αόρατοι, τα παιδιά θύματα επίσης αόρατα, οι ηλικιωμένοι επίσης αόρατοι.
Η προστασία πρέπει να είναι καθολική, όχι επιλεκτική. Αν αρχίσουμε να λέμε ότι «η ζωή των γυναικών έχει ειδική προστασία» ή «η ζωή των ανδρών έχει άλλη προστασία», τότε ακυρώνουμε την αρχή της ισότητας της ανθρώπινης αξίας.
Η ισότητα δεν σημαίνει «ίσα δικαιώματα μόνο για τις ίδιες ομάδες». Σημαίνει ότι η κάθε ανθρώπινη ζωή έχει την ίδια αξία, ανεξαρτήτως φύλου. Αν αυτό σπάσει, ανοίγει η πόρτα για επικίνδυνες κατηγοριοποιήσεις. Να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η ζωή των ανδρών αξίζει λιγότερο ή ότι οι δολοφονίες ανδρών είναι «λιγότερο σημαντικές». Αυτό τελικά βλάπτει και τις γυναίκες και τους άνδρες.
Επικίνδυνη παρενέργεια: Η αλλοίωση της δικαιοσύνης Αν ο όρος μπει στον νόμο, η ίδια πράξη θα τιμωρείται διαφορετικά ανάλογα με το φύλο του θύματος. Αυτό παραβιάζει την αρχή της ισότητας των πολιτών, ανοίγει η πόρτα για νομικό διαχωρισμό φύλων. Αυτό είναι επικίνδυνο για κάθε δημοκρατική κοινωνία.
Η ουσία: το πρόβλημα είναι η ενδοοικογενειακή βία — όχι το φύλο.
Αν θέλουμε πραγματική λύση χρειαζεται ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών, ουσιαστική προστασία θυμάτων, ολοκληρωμένη ψυχολογική υποστήριξη, ειδική εκπαίδευση αστυνομίας, δομές φιλοξενίας, πρόληψη παθολογικών σχέσεων και φυσικά γρήγορη δικαιοσύνη. Αυτά λύνουν το πρόβλημα. Όχι η αλλαγή μίας ορολογίας.
Ο όρος «γυναικοκτονία» είναι κοινωνικά φορτισμένος, πολιτικά χρήσιμος για ορισμένους, επικοινωνιακά δυνατός. Αλλά: Είναι νομικά προβληματικός, λογικά ασαφής, επιστημονικά ατεκμηρίωτος, κοινωνικά διχαστικός και τέλος επικίνδυνος για την ισότητα ενώπιον του νόμου
Τέλος ο κίνδυνος είναι πολιτικός, όχι ηθικός. Αν η κοινωνία αρχίσει να σκέφτεται «οι γυναίκες είναι ειδική κατηγορία θυμάτων» ενώ «οι άνδρες είναι γενική κατηγορία θυμάτων», τότε δημιουργείται ανισορροπία στην κοινωνική αντίληψη, ενισχύεται η πολιτική εργαλειοποίηση του φύλου, παράγεται πόλωση αντί για λύσεις, χάνεται η ενιαία βάση δικαιωμάτων
Η σωστή προσέγγιση είναι: Ανθρωποκτονία στο πλαίσιο άσκησης ενδοοικογενειακής βίας.
Κείμενο του δικηγόρου Λευτέρη Αθανασόπουλου:
Η θέση που ακούγεται συχνά με αφορμή τις συντροφοκτονίες, ότι «δεν υπάρχουν εγκλήματα πάθους», δεν είναι επιστημονική, αλλά ιδεολογική επιλογή ορολογίας και δημιουργεί τεχνητές και άγονες αντιπαραθέσεις.
Στην εγκληματολογία και τη διεθνή βιβλιογραφία χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες όροι όπως crime of passion, passion killing και expressive homicide, όχι για να δικαιολογήσουν τον δράστη αλλά για να περιγράψουν μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρωποκτονιών με διαφορετικό ψυχολογικό και εγκληματολογικό προφίλ.
(Buss, The Murderer Next Door, 2005, σ. 65 επ.· Brookman, Understanding Homicide, 2η έκδ., 2015, σ. 118-123· Polk, When Men Kill, 1994, σ. 7-15)
Η βασική διάκριση που κάνει η σύγχρονη εγκληματολογία είναι μεταξύ «εκφραστικών» (expressive) και «εργαλειακών» (instrumental) ανθρωποκτονιών. Στις πρώτες, η πράξη συνδέεται με έντονη συναισθηματική διέγερση, ζήλια, εγκατάλειψη, ταπείνωση ή κτητικότητα. Στις δεύτερες, η ανθρωποκτονία αποτελεί μέσο για την επίτευξη κάποιου εξωτερικού σκοπού, όπως οικονομικό όφελος, ληστεία, κληρονομικό συμφέρον ή συμβόλαιο θανάτου.
(Brookman, ό.π., σ. 119-120· Bartol & Bartol, Criminal Behavior: A Psychological Approach, 12η έκδ., 2021, σ. 322-325)
Γι’ αυτό και στις συντροφοκτονίες παρατηρείται συχνά ότι ο δράστης δεν λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα διαφυγής, παραδίδεται αμέσως ή επιχειρεί να αυτοκτονήσει, γεγονός που διαφέρει ριζικά από τον τρόπο δράσης ενός επαγγελματία δολοφόνου ή ενός δράστη ανθρωποκτονίας για οικονομικό όφελος.
(Polk, When Men Kill, 1994, σ. 13-15)
Η εξήγηση όμως δεν είναι δικαιολόγηση. Το ότι η επιστήμη διακρίνει τις ανθρωποκτονίες ανάλογα με τα κίνητρα και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς τους δεν μειώνει την ποινική ή ηθική απαξία της πράξης. Η κατανόηση ενός φαινομένου δεν συνιστά ούτε συγχώρεση ούτε «ξέπλυμα» του δράστη.
Η διάκριση μεταξύ εκφραστικών (expressive) και εργαλειακών (instrumental) ανθρωποκτονιών δεν έχει μόνο θεωρητική αξία αλλά και πρακτική σημασία για την πρόληψη του εγκλήματος. Η θεωρία της αποτροπής (deterrence theory) βασίζεται στην υπόθεση ότι ο δράστης σταθμίζει κόστος και όφελος πριν ενεργήσει. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλο βαθμό στα εργαλειακά εγκλήματα, όπου η ανθρωποκτονία αποτελεί μέσο επίτευξης κάποιου σκοπού (χρήματα, κληρονομία, ληστεία, εξάλειψη μάρτυρα κ.λπ.). Αντίθετα, στις εκφραστικές ανθρωποκτονίες, που τελούνται υπό συνθήκες έντονης συναισθηματικής φόρτισης, η λογική στάθμιση των συνεπειών συχνά υποχωρεί δραματικά. Γι’ αυτό και η διεθνής βιβλιογραφία θεωρεί ότι η αυστηροποίηση των ποινών έχει σαφώς μικρότερη αποτρεπτική επίδραση στα εγκλήματα αυτού του τύπου απ’ ό,τι στα εργαλειακά εγκλήματα. (Cornish & Clarke, The Reasoning Criminal, 1986, σ. 1-16· Paternoster, “How Much Do We Really Know About Criminal Deterrence?”, Journal of Criminal Law and Criminology, 2010, σ. 765-824 · Brookman, Understanding Homicide, 2015, σ. 118-123)
Κείμενο του συγγραφέα, μεταφραστή και νομικού Κώστα Κουτσουρέλη:
Τσέκαρα τα στοιχεία, ισχύουν. Όμως το ποσοστό των «γυναικοκτονιών» είναι ασυγκρίτως πιο μικροσκοπικό από το 0,022% που αναφέρεται (12-14 φόνοι γυναικών ανά 55.000 γάμους ετησίως). Διότι πρέπει να υπολογιστεί επί του συνόλου των ενεργών ετερόφυλων γάμων/συμβιώσεων/σχέσεων, που μετριούνται σε εκατομμύρια. Οι 14 ετήσιοι φόνοι γυναικών από τους συντρόφους τους σε 3.000.000, λ.χ., ανδρόγυνα, μας δίνει 0,0004667% φόνους ετησίως ανά ζεύγος.
Για να δώσω ένα συγκριτικό, 3.800 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους στην Ελλάδα από οικιακό ατύχημα. Άρα μια γυναίκα κινδυνεύει 271,43 φορές περισσότερο να σκοτωθεί πέφτοντας από τη σκάλα ή από έκρηξη του θερμοσίφωνα, παρά από το χέρι του συζύγου ή του συντρόφου της.
Έχω ξαναγράψει για το θέμα. Από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις όπου η «θεατότητα», η προβολή δηλαδή ενός εγκλήματος, γιγαντώνεται για λόγους καθαρά ιδεολογικούς. Κανένα στοιχείο δεν πιστοποιεί έξαρση των «γυναικοκτονιών» ή γενικά των φόνων γυναικών στην Ελλάδα, μάλλον ύφεση έχουμε. (Ο πίνακας από την Βικιπαίδεια.)
Την ίδια στιγμή έχουμε πανευρωπαϊκή έξαρση του κατ’ εξοχήν μισογυνικού αδικήματος, του βιασμού αλλά και των σεξουαλικών παρενοχλήσεων σε δημόσιους χώρους. Επειδή όμως οι δράστες σε αυτή την περίπτωση είναι στην πλειονότητά τους αλλοδαποί μετανάστες, οι φεμινίστριες δεν λένε λέξη περί αυτού. Με λίγες εξαιρέσεις, όπως της γενναίας όσο και σπουδαίας Άλις Σβάρτσερ στη Γερμανία.
Κείμενο του Κώστα Κουτσουρέλη στις 22/9/2022:
Το 2015, 23 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Το 2016, 21 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Το 2017, 16 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.”
Το 2018, 21 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Το 2019, 17 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Το 2020, 14 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Το 2021, 18 γυναίκες σκοτώθηκαν από άνδρες.
Γιατί οι περί γυναικοκτονιών δημοσιογραφούντες σχεδόν ποτέ δεν παραθέτουν στατιστικά στοιχεία; Για τον απλό λόγο ότι αυτά τα τελευταία δεν επιβεβαιώνουν την εντύπωση που καλλιεργούν τα ΜΜΕ, ότι δηλαδή βιώνουμε μια εντυπωσιακή αύξηση των «έμφυλων φόνων» τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα.
Αν η συχνότητα των φόνων γυναικών από άνδρες είναι σε γενικές γραμμές σταθερή (μικρό κλάσμα του συνόλου των φόνων, το 2020 λ.χ. είχαμε 232 ανθρωποκτονίες), η θεατότητα, όπως λένε οι εγκληματολόγοι, η δημόσια προβολή του εγκλήματος δηλαδή, έχει αυξηθεί κατακόρυφα.
Για λόγους όμως προφανώς αλλότριους, ιδεολογικούς. Είναι πολύ εύκολο λ.χ. να αγορεύεις περί πατριαρχίας, ώστε έτσι να κρύψεις το καταθλιπτικό γεγονός της αύξησης των εγκλημάτων βίας και των αυτοκτονιών (τριπλασιασμός των φόνων από το 2019 στο 2020!) που αιτία τους οφθαλμοφανή (βλέπε τοποθετήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας) έχουν την καταστρεπτική πολιτική των εγκλεισμών λόγω κορωνοϊού.
Βλέπεις, τα λοκντάουν είχαν διακομματική υποστήριξη, για να μην πω ότι διεθνώς πρωτοστάτησαν σ’ αυτά τα αριστερά κόμματα. Θέλει θάρρος να παραδεχθείς ότι τα έκανες θάλασσα, η λύση του αποδιοπομπαίου τράγου είναι ευκολότερη...
Τόσες πολλές ανθρωποκτονίες (πάνω από 200 ετησίως, στην συντριπτική τους πλειονότητα δολοφονίες ανδρών, όχι γυναικών) δεν είδε η χώρα ούτε την περίοδο της κρίσης 2010-2015. Και τότε είχαμε έξαρση των φόνων και της βίας, για τον ίδιο ακριβώς λόγο: τη μαζική ένδεια και ψυχική πίεση που άσκησε στον πληθυσμό η αποτυχία της πολιτικής - τότε της οικονομικής πολιτικής, τώρα της υγειονομικής. Τότε τουλάχιστον υπήρχαν κάποιοι που υποδείκνυαν τα πραγματικά αίτια. Τώρα;
πόσο αλήθεια...